اؤزبیکلرنینگ بودی- بودایی- نوایی

اؤزبیکلرنینگ بودی- بودایی
>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

علیشیر نوایی اؤز اثرلریده اؤزبیک اولوسینی أیگیرمه گه یقین مرته تیلگه آله دی. هر بار تیلگه آلگنده، شو قومگه تیگیشلی عرف- عادت، کوی- قؤشیق، کیئیم -کیچک و شونینگدیک اؤزبیک گؤزه للرینی لطیف مصراعلرده ترنّم ایتیب تصویرله یدی. اؤزبیکلر تیمور و نوایی دورلریده گینه ایتینک عنصر صفتیده موجود بؤلیب گینه قالمی، بوندن سهل کم مینگ أیل آلدین( یسوی زمانیده)هم قوم اؤله راق موجود بؤلگنینی نوایی بابامیز« نسایم المحبّت»ده قید قیلیب اؤته دی. بولر مثاله لر خصوصیده شو فیسبوک ترماغیده علیحده مقاله لر هم یازگنمیز.
نوایی نینگ ادبیّاتشناسلیکّه عاید اؤته قیمتلی اثری بؤلمیش« میزان الاوزان»ده قیزیق بیر فکتنی کیلتیره دی. شو کتابده عروض بحرلری حقیده معلواتلرنی یازیب توگه ترکن، عروض تیزیمگه تؤغری کیلمه یدیگن بیر نیچه شعری اؤلچاوو، تورکیلر ادبی ژانر و کوی- قؤشیقلرنی سَنب کؤرسه ته دی. مثلن:.« تویوق»،« قؤشیق»،« چینگه»،« محبّت نامه»، « مستزاد»، عراق تورکملریگه خاص ژانر، کوی« عروضواری»، « تورکی». نوایی مذکور ادبی ژانر، کوی و قؤشیق همده شعری وزنلرنی مثاللر یاردمیده نظری توشونتیریب بیره دی.
شو اؤرینده اولوغ ادیب اؤزبیکلرگه خاص بیر ژانر و کوینی عرب عروضیگه کیرمسلیگینی منه بو شکلده بیان قیلیب بیره دی:
چون اؤزنلرنینگ اؤزماغی اؤزبکلرنینگ بوی- بودایی(Budi-Budoiy)هیچ وزن بیله راست ایمس ایردی، انگه تعرّض قیلیلمه دی، اگرچه اثرلری باردور، امّا، انینگ عروض علمیگه دخلی یؤقتور. 14- توم، « میزان الاوزان» 181 بیت.
اؤزماق- اؤزه نلر اجرا ایته دیگن بیر کوی. یوقاریده گی معلوماتدن شونی انگلش ممکنکه، اؤزبیک اولوسی بودن سهل کیم آلتی یوز أیل بورون اؤزیگه خاص کوی- قؤشیغی بؤلگن، بو ژانرگه« بودی- بودای»دیئلگن.
------
اؤزماق- کوی،
اؤزانلر- چالغو چَلیب یَلله، اشوله( تیرمه اشوله)ائتووچی و حکایه قیلووچی کیشیلر،
بودای- بودای:فقط اؤزبیکلرگه خاص کوی، اؤزماق توری.